Bijna een jaar European Accessibility Act: 5 lessen voor bedrijven uit het eerste handhavingsjaar

Op 28 juni 2025 werd de European Accessibility Act (EAA) van kracht. Voor het eerst golden er Europabreed harde toegankelijkheidseisen voor de private sector, voor webshops, banken, vervoerders, telecombedrijven en aanbieders van e-books en streamingdiensten. Inmiddels zijn we bijna een jaar verder, en het is tijd om de balans op te maken. Wat hebben we geleerd? Wat doen toezichthouders écht? En vooral: waar staat jouw organisatie na een jaar EAA?

In dit artikel delen we vijf concrete lessen uit het eerste handhavingsjaar, gebaseerd op cijfers van de Autoriteit Consument & Markt (ACM), juridische ontwikkelingen elders in Europa en wat wij in de praktijk zien bij onze klanten.

Les 1: De ACM is geen papieren tijger

Voordat de EAA in werking trad, was er onder bedrijven veel afwachtende terughoudendheid. "Eerst zien, dan geloven" was een veelgehoord standpunt. De ACM heeft dat sentiment in haar eerste handhavingsjaar grondig onderuitgehaald.

Uit een onderzoek van de ACM bleek eind 2025 dat 61 procent van de 100 grootste Nederlandse webshops nog niet voldoet aan de toegankelijkheidseisen. Mensen met een visuele beperking konden bij de meeste van die webshops geen bestelling afronden. De ACM heeft de slechtst scorende bedrijven publiekelijk aangeschreven en eist concrete verbeterplannen, met deadlines.

De boodschap is duidelijk: de toezichthouder wacht niet tot consumenten klagen. Sinds de invoering werkt de ACM zowel reactief (na klachten) als proactief, met eigen onderzoeken en steekproeven. En ze beperkt zich niet tot een mailtje. Bedrijven die onvoldoende verbeteren, lopen het risico op formele handhavingsprocedures en boetes tot 900.000 euro of 10% van de jaaromzet, afhankelijk van wat hoger is. Daarmee staat Nederland in de Europese top als het gaat om strenge handhaving.

Lees ook: Webshops en digitale toegankelijkheid: dit gaan de toezichthouders doen vanaf 28 juni 2025

Les 2: De verplichte rapportage is de échte gamechanger

Een ontwikkeling die bij veel bedrijven onder de radar bleef, is de verplichte rapportage die sinds oktober 2025 geldt. Bedrijven die onder de EAA vallen, dat zijn organisaties met 10 of meer medewerkers óf een jaaromzet boven de 2 miljoen euro, moeten proactief hun toegankelijkheidsstatus melden bij de ACM.

Dit verandert de spelregels fundamenteel. Waar bedrijven voorheen konden hopen dat ze "onder de radar" zouden blijven, ligt de bewijslast nu omgekeerd: je móét laten zien wat je doet. Het ontbreken van een ingediende rapportage is op zichzelf al een signaal voor de toezichthouder.

In de praktijk betekent dit dat een toegankelijkheidsverklaring, met de juiste status, onderbouwing en realistisch verbeterplan, geen "nice to have" meer is, maar de basis van je compliance-dossier. Slordige of ontbrekende verklaringen zijn vaak het eerste dat ACM-onderzoekers controleren.

Lees ook: De status in de toegankelijkheidsverklaring

Les 3: Handhaving begint bij echte gebruikers, niet bij WCAG-scorecards

Een veelgemaakte misvatting in 2025 was dat compliance een puur technische exercitie is: voldoe aan WCAG 2.2 AA, vink alle succescriteria af, en je bent klaar. De praktijk van het eerste handhavingsjaar laat een ander beeld zien.

Zowel in Nederland als in andere lidstaten. Denk aan de juridische procedures die in november 2025 in Frankrijk tegen vier grote retailers werden gestart. Daar draait handhaving zelden om abstracte technische audits. De aanleiding is bijna altijd een gebruiker die een essentiële taak niet kan voltooien: niet kunnen inloggen, geen betaling kunnen afronden, geen formulier kunnen invullen, geen contact kunnen opnemen met de klantenservice.

De les is duidelijk: een website kan technisch "groen" scoren in een geautomatiseerde toegankelijkheidsscan en tegelijk falen voor echte gebruikers. Geautomatiseerde tools detecteren slechts een fractie van de barrières die mensen daadwerkelijk tegenkomen. Wie alleen op tooling vertrouwt en zeker wie zich verlaat op zogenoemde "overlay-tools" of accessibility widgets, bouwt een schijnzekerheid op.

Echte compliance vraagt om een combinatie van expert-audits volgens WCAG-EM, gebruikerstesten met mensen met diverse beperkingen, en een continu verbeterproces.

Lees ook: Waarom je het toegankelijkheidsonderzoek uitbesteden wil

Les 4: Niet-naleving wordt zichtbaar en duur

Een opvallend patroon in dit eerste jaar: de reputatieschade van niet-naleving begint vóór de boete. De ACM is transparant over haar bevindingen en publiceert overzichten van sectoren en bedrijven die achterblijven. In België, Frankrijk en Duitsland zien we vergelijkbare bewegingen, waarbij belangenverenigingen voor mensen met een beperking actief bedrijven aanspreken, soms met juridische procedures als gevolg.

Wat dit voor jouw organisatie betekent: niet-naleving is niet langer een interne risicoafweging. Een ontoegankelijke webshop is zichtbaar voor:

• toezichthouders, die jaarrapporten en handhavingslijsten publiceren;

• belangengroepen, die hun achterban actief mobiliseren;

• concurrenten, voor wie toegankelijkheid een aanvalsroute en marketingkans wordt;

• klanten, die in toenemende mate kritisch zijn op inclusiviteit.

De ervaring uit het GDPR-tijdperk is leerzaam: de eerste boetes vielen na ongeveer twee jaar, maar de reputatieschade en juridische kosten begonnen al ver daarvoor. We zien diezelfde dynamiek nu rondom de EAA. Bedrijven die in 2026 nog steeds wachten op "de eerste boete" als signaal, lopen achter de feiten aan.

Les 5: Toegankelijkheid is een proces, geen project

Misschien wel de belangrijkste les: organisaties die toegankelijkheid in 2025 als een eenmalig compliance-project aanpakten, lopen nu tegen muren aan. Een website die in juni 2025 voldeed aan WCAG 2.2 AA, voldoet daar zonder onderhoud nu vaak niet meer aan. Elke productrelease, elke contentupdate, elke design-iteratie kan nieuwe barrières introduceren.

De bedrijven die in dit eerste jaar succesvol zijn gebleken, hebben drie dingen gemeen:

1. Toegankelijkheid is verankerd in hun ontwikkelproces. Designers, developers en contentmakers zijn opgeleid en nemen toegankelijkheid mee in elke beslissing.

2. Er is een heldere governance. Eén persoon of team is verantwoordelijk, met mandaat en budget, geen "iedereen, dus niemand"-situatie.

3. Ze meten en monitoren continu. Met een combinatie van geautomatiseerde monitoring, periodieke expert-audits en feedback van echte gebruikers.

Dit is een culturele verandering, geen technische. En precies daarom mislukt de eenmalige projectaanpak: zodra het projectteam wegloopt, sluipen de oude gewoontes terug naar binnen.

Lees ook: Digitale toegankelijkheid begint altijd met iemand die het verschil durft te maken

Wat moet je nu doen?

Sta je er een jaar na de invoering nog niet waar je wilt staan? Je bent niet de enige, en het is nog niet te laat. Een pragmatische aanpak voor de komende maanden:

• Controleer je toegankelijkheidsverklaring. Klopt de status? Is de onderbouwing actueel? Is er een realistisch verbeterplan met deadlines?

• Voer een onafhankelijke nulmeting uit. Geen overlay-tool, geen quickscan, maar een gedegen WCAG-EM-onderzoek door een toetser die ervaring heeft met handhavingstrajecten.

• Maak iemand expliciet verantwoordelijk. Toegankelijkheid heeft een eigenaar nodig, met mandaat, budget en een directe lijn naar de directie.

• Bouw toegankelijkheid in je proces in. Van designreview tot release-checklist: maak het een vanzelfsprekend onderdeel van hoe je werkt.

• Bereid je rapportage voor. Of je nu binnen twee weken aan de beurt bent of binnen twee jaar — een actueel dossier scheelt straks weken stress.

Tot slot

Het eerste jaar EAA heeft duidelijk gemaakt dat digitale toegankelijkheid geen vrijblijvende ambitie meer is, maar een verplichting met tanden. De bedrijven die voorop lopen, hebben dat niet alleen gezien als compliance-risico, maar als kans: een betere gebruikerservaring voor iederéén, een groter potentieel marktaandeel en een merk dat staat voor inclusie.

Bij Cardan begeleiden we bedrijven al meer dan vijftien jaar bij het toegankelijk maken van hun digitale dienstverlening. Of je nu net begint of al vergevorderd bent — een onafhankelijke blik helpt om de blinde vlekken te vinden en de juiste prioriteiten te stellen.