Web Accessibility Directive: tien jaar WAD en de lessen voor overheden

December 2016. Het Europees Parlement en de Raad tekenden een richtlijn die weinig ophef maakte, maar grote gevolgen had: de Web Accessibility Directive, afgekort WAD. De richtlijn verplichtte alle publieke sector bodies in de EU om hun websites en mobiele apps toegankelijk te maken. Geen aanbeveling — een wettelijke verplichting.

Tien jaar later is de digitale toegankelijkheidswereld fundamenteel veranderd. De European Accessibility Act is per 28 juni 2025 in werking getreden. Bijna iedereen praat over de EAA. Maar de meeste mensen vergeten te vragen: hoe kwamen we hier eigenlijk? Wat legde het fundament voor alles wat nu verplicht is?

Het antwoord is de WAD. En het ongemakkelijke nieuws: veel overheidsorganisaties begrijpen deze blauwdruk nog steeds onvoldoende.

Wat verplicht de WAD precies?

De WAD, officieel Richtlijn (EU) 2016/2102, kende heldere deadlines:

• Nieuwe websites: toegankelijk vanaf 23 september 2019

• Bestaande websites: toegankelijk vanaf 23 september 2020

• Mobiele apps: toegankelijk vanaf 23 juni 2021

Drie verplichtingen gelden voor elke publieke sector body: technische toegankelijkheid conform de geharmoniseerde norm, een publieke toegankelijkheidsverklaring, en deelname aan het Europese monitoring- en rapportagesysteem. Dat derde punt is het meest onderschatte. De Commissie controleert actief.

De technische standaard: EN 301 549 en de rol van WCAG

Achter de WAD schuilt EN 301 549, ontwikkeld door ETSI, CEN en CENELEC. Wie aan alle relevante eisen voldoet, geniet een 'vermoeden van conformiteit' met de WAD. De huidige geharmoniseerde versie is v3.2.1, gepubliceerd in het EU Publicatieblad op 12 augustus 2021.

Is WCAG 2.2 al verplicht onder de WAD?

Nee. EN 301 549 v3.2.1 is gebaseerd op WCAG 2.1. WCAG 2.2 (gepubliceerd 5 oktober 2023) wordt pas wettelijk relevant als een nieuwe geharmoniseerde versie van EN 301 549 in het EU Publicatieblad verschijnt. Dat proces loopt, maar is bij het schrijven van dit artikel nog niet afgerond. Lidstaten mogen WCAG 2.2 al toepassen, en wij raden dat aan, maar de formele ondergrens blijft WCAG 2.1 AA, aangevuld met de aanvullende eisen uit EN 301 549.

Cruciaal: voldoen aan alle WCAG 2.1-succescriteria alleen geeft géén vermoeden van conformiteit met de WAD. EN 301 549 Bijlage A gaat verder dan WCAG.

Van EU-richtlijn naar Nederlandse wet

In Nederland werd de WAD omgezet in het Besluit digitale toegankelijkheid overheid (BDTo), nu onderdeel van de Wet digitale overheid (Wdo). Toezicht ligt bij het Ministerie van Binnenlandse Zaken. De praktijk? Bij elke rapporteringsronde aan de Commissie blijkt dat een significant deel van de Nederlandse overheidswebsites en apps nog niet volledig voldoet. Verklaringen ontbreken, zijn verouderd, of geven een vertekend beeld.

De WAD als blauwdruk voor de EAA

Hier ligt de meest onderschatte les van de afgelopen tien jaar: de WAD is het architecturische model waarop de EAA is gebouwd.

Dezelfde standaard, hetzelfde principe van een verklaring, hetzelfde nationale toezichtmodel. Wie de WAD begrijpt, begrijpt de logica achter de EAA.

Cardan-praktijkinzicht

In onze dagelijkse praktijk zien wij bij overheidsorganisaties een terugkerend patroon. De toegankelijkheidsverklaring staat op de website. Het hokje is aangevinkt. Maar een werkelijke audit is soms jaren geleden, of nooit, uitgevoerd.

De WAD verplicht niet tot eenmalige conformiteit. Ze verplicht tot aantoonbare en actuele toegankelijkheid. Een verklaring die beweert dat 90% toegankelijk is, terwijl recente audits structurele fouten blootleggen, is juridisch en ethisch een probleem.

Wij zien ook dat de koppeling tussen WAD en EN 301 549 ontbreekt in de kennis van veel beleidsmedewerkers. Men weet dat WCAG de norm is, maar niet dat EN 301 549 verder gaat, en dat die meereisen ook wettelijk verplicht zijn.

Cardan adviseert: minimaal één keer per jaar een volledige WCAG-audit, een actuele toegankelijkheidsverklaring, en EN 301 549 als expliciete eis in elk inkooptraject.

Conclusie

De WAD is tien jaar oud, maar voor veel organisaties nog steeds niet echt begrepen. Ze introduceerde EN 301 549, schiep het model van verklaring en monitoring, en legde het fundament voor de EAA. Overheden die hun WAD-verplichting serieus nemen, bouwen tegelijk aan de kennis en processen die ook leveranciers in het EAA-tijdperk nodig hebben.

Weten waar jouw organisatie staat? Cardan voert WCAG-onderzoeken uit op websites, apps en documenten en helpt je toegankelijkheidsverklaring actueel te houden.