AI Act en EAA: waarom de nieuwe transparantieplicht digitale toegankelijkheid direct raakt
Sinds 2 augustus 2026 handhaaft de Europese Commissie artikel 50 van de EU AI Act: de transparantieverplichtingen voor kunstmatige intelligentie. Chatbots moeten zich kenbaar maken als AI, AI-gegenereerde content moet machineleesbaar gemarkeerd zijn, en wie emotieherkenning inzet moet gebruikers daarover informeren.
Dit nieuws werd breed opgepikt als een AI-verhaal. Wat nog niet breed is uitgelegd: deze transparantieplicht raakt digitale toegankelijkheid rechtstreeks, en dus ook de verplichtingen die veel organisaties al hebben onder de European Accessibility Act (EAA). In dit artikel leggen we uit waar deze twee wetten elkaar raken, en wat dat betekent voor de AI die jouw organisatie al gebruikt.
Wat houdt artikel 50 van de AI Act in?
Vanaf 2 augustus 2026 gelden vijf concrete transparantieverplichtingen voor aanbieders en gebruikers van AI binnen de EU:
Chatbots en AI-assistenten moeten duidelijk maken dat een gebruiker met AI communiceert, tenzij dat al evident is
AI-gegenereerde audio, beeld, video en tekst moet machineleesbaar gemarkeerd worden als kunstmatig gemaakt
Wie emotieherkenning of biometrische categorisering inzet, moet de betrokken personen daarover informeren
Deepfakes moeten herkenbaar gemaakt worden als kunstmatig gegenereerd of gemanipuleerd
AI-gegenereerde teksten die het publiek informeren over zaken van algemeen belang moeten als zodanig vermeld worden, tenzij er menselijke redactie aan te pas is gekomen
De boetes op overtreding van deze transparantieplichten lopen op tot 15 miljoen euro of 3% van de wereldwijde jaaromzet. De zwaardere verplichtingen voor hoogrisico-AI zijn via de Digital Omnibus uitgesteld naar eind 2027 en 2028, maar artikel 50 staat vast en wordt nu al gehandhaafd.
Waarom dit toegankelijkheid direct raakt
Kijk naar waar organisaties AI het vaakst inzetten: klantenservice-chatbots, automatisch gegenereerde productbeschrijvingen, alt-teksten, en content voor social media of de website. Dat zijn precies de plekken waar mensen die afhankelijk zijn van een schermlezer, ondertiteling of andere hulptechnologie op leunen.
De AI Act vraagt nu dat die AI-inzet transparant is. De EAA vraagt al langer dat diezelfde digitale diensten bruikbaar zijn voor mensen met een beperking. Die twee eisen kunnen elkaar versterken, of juist met elkaar botsen als een organisatie er niet bewust mee omgaat.
Situatie | Voldoet aan AI Act? | Voldoet aan EAA? |
|---|---|---|
Chatbot toont alleen een visueel "AI"-label naast het chatvenster | Twijfelachtig, alleen als de markering ook via de accessibility tree waarneembaar is | Nee, een schermlezer neemt een puur visueel label vaak niet waar |
AI-gegenereerde alt-tekst wordt automatisch geplaatst zonder controle | Onduidelijk of de markeringsplicht wordt nageleefd | Nee, ongecontroleerde AI-alt-tekst is regelmatig onjuist of te generiek |
Chatbot maakt zich kenbaar als AI via tekst die ook door een schermlezer wordt voorgelezen | Ja | Ja, mits de chatbot zelf ook met toetsenbord en schermlezer bruikbaar is |
Het patroon is duidelijk: een AI-toepassing die alleen visueel transparant is, voldoet vaak aan de letter van de AI Act maar niet aan de EAA. Pas wanneer transparantie ook toegankelijk wordt vormgegeven, voldoet een organisatie aan beide wetten tegelijk.
Is een AI-chatbot op mijn website nu verplicht toegankelijk én transparant?
Ja, en dat zijn twee losse eisen die wel dezelfde oplossing delen. De AI Act verplicht dat een chatbot zich kenbaar maakt als AI. De EAA verplicht, voor organisaties die onder de wet vallen, dat de website of app waarin die chatbot draait bruikbaar is met hulptechnologie. Een chatbot die zich alleen kenbaar maakt via een klein visueel icoon voldoet mogelijk aan geen van beide wetten volledig: niet aantoonbaar transparant voor wie het icoon niet ziet, en niet bruikbaar als de rest van de chatbot niet met toetsenbord of schermlezer werkt.
In onze dagelijkse praktijk zien we...
...dat organisaties AI-tools vaak los van elkaar inregelen: de marketingafdeling zet een chatbot live, de contentafdeling gebruikt AI voor alt-teksten, en niemand toetst of dat samen nog aan de toegankelijkheidseisen voldoet. Nu de AI Act-transparantieplicht wordt gehandhaafd, ontstaat er een extra reden om die losse AI-toepassingen structureel te beoordelen, niet alleen op transparantie, maar ook op toegankelijkheid.
Cardan adviseert organisaties om bij elke nieuwe AI-toepassing twee vragen tegelijk te stellen: maakt dit zich kenbaar als AI op een manier die iedereen kan waarnemen, en is het zelf bruikbaar met hulptechnologie? Wie die twee vragen los van elkaar beantwoordt, loopt het risico op twee aparte compliance-gaten in plaats van één oplossing.
Samengevat
Sinds 2 augustus 2026 handhaaft de EU de transparantieverplichtingen van artikel 50 van de AI Act
Deze verplichtingen raken digitale toegankelijkheid direct, omdat AI vaak wordt ingezet op precies de plekken waar mensen met een beperking op hulptechnologie leunen
Een AI-toepassing die alleen visueel transparant is, voldoet vaak niet aan de EAA; alleen een toegankelijk vormgegeven transparantie voldoet aan beide wetten
Wil je weten of de AI die jouw organisatie al gebruikt, zowel aan de AI Act als aan de EAA voldoet? Plan een kennismaking met Cardan en we brengen het samen in kaart.
