AI en digitale toegankelijkheid: hoe wij bij Cardan denken dat technologie inclusie verandert

Kunstmatige intelligentie gaat digitale toegankelijkheid niet vervangen. Maar het gaat wel veranderen hoe organisaties eraan werken, in twee richtingen tegelijk. AI kan toegankelijkheidswerk sneller en schaalbaarder maken dan ooit. Diezelfde AI kan, zonder de juiste sturing, ook nieuwe drempels opwerpen op precies de plekken waar mensen met een beperking op leunen. Bij Cardan geloven we dat de organisaties die dit onderscheid nu leren maken, over een paar jaar een voorsprong hebben die niet meer in te halen is.

In dit artikel delen we onze visie op wat AI voor digitale toegankelijkheid gaat betekenen, en hoe we organisaties helpen om AI zo in te zetten dat het toegankelijkheid daadwerkelijk vooruithelpt.

Wat AI vandaag al mogelijk maakt

AI wordt inmiddels breed ingezet in workflows die direct met toegankelijkheid te maken hebben: automatisch gegenereerde alt-teksten, ondertiteling, audiobeschrijving bij video, en geautomatiseerde scans die WCAG-afwijkingen opsporen. Dat is een reële versnelling ten opzichte van volledig handmatig werk.

Zelf zetten we hiervoor onder andere onze samenwerking met Evinced in, een partij die AI inzet voor geautomatiseerde toegankelijkheidstests. Dat stelt ons in staat om sneller en op grotere schaal te signaleren waar een digitaal product afwijkt van WCAG, zodat het menselijke deel van een audit zich kan richten op de nuances die alleen een expert kan beoordelen.

Belangrijk daarbij: automatische tools, of ze nu scannen of content genereren, vinden of maken nooit alles goed. Geautomatiseerde scans signaleren doorgaans een deel van de mogelijke problemen, en AI-gegenereerde alt-tekst is vaak generiek of feitelijk onjuist zonder menselijke controle. AI versnelt het proces, maar vervangt niet het menselijk oordeel dat nodig is om te bepalen of iets ook daadwerkelijk bruikbaar is voor een mens met een beperking.

De keerzijde: AI kan ook nieuwe drempels creëren

Waar we voorzichtig van worden, is de aanname dat AI vanzelf tot meer toegankelijkheid leidt. Dat klopt alleen als een organisatie bewust stuurt op hoe AI wordt ingezet. Een chatbot die niet met een toetsenbord te bedienen is, sluit mensen net zo hard buiten als een ontoegankelijke website. AI-gegenereerde content die ongecontroleerd live gaat, kan alt-teksten opleveren die feitelijk onjuist zijn, wat een schermlezergebruiker mogelijk erger op het verkeerde been zet dan geen alt-tekst.

Dit raakt ook direct aan actuele wetgeving: sinds 2 augustus 2026 handhaaft de Europese Commissie de transparantieverplichtingen uit de AI Act, die vragen dat AI-toepassingen zoals chatbots zich kenbaar maken. Wij zien dat de transparantie-eis van de AI Act en de bruikbaarheidseis van de EAA elkaar rechtstreeks raken: een AI-toepassing die alleen visueel transparant is, voldoet vaak niet aan de toegankelijkheidseisen. Meer hierover lees je in ons artikel over de AI Act en de EAA.

Onze visie: AI als versneller van borging, niet als vervanging van kennis

Bij Cardan zien we AI niet als bedreiging voor ons vak, maar als instrument dat borging van toegankelijkheid binnen handbereik brengt van meer organisaties. Waar borging vroeger vroeg om een team met diepgaande WCAG-kennis dat elke wijziging handmatig controleert, kan AI een deel van die controle continu en op schaal uitvoeren, mits goed ingericht en met menselijke controle op de uitkomst.

Dat sluit direct aan bij waar we het afgelopen jaar steeds meer de nadruk op leggen: niet losse onderzoeken, maar structurele borging die een organisatie zelfsturend maakt. AI kan daarin een blijvend onderdeel van het proces worden, een continue check die naast menselijke expertise draait, in plaats van een jaarlijkse momentopname.

Hoe Cardan helpt: niet alleen toegankelijkheid van AI, maar ook AI vóór toegankelijkheid

Onze rol reikt verder dan het beoordelen of AI-toepassingen zelf toegankelijk zijn. We helpen organisaties ook actief om AI in te zetten als instrument om toegankelijkheid te verbeteren:

• Geautomatiseerde monitoring, via onze Evinced-samenwerking, zodat afwijkingen sneller worden gesignaleerd dan bij een jaarlijkse handmatige scan

• Advies over AI-gegenereerde content, zoals alt-teksten en ondertiteling, inclusief de controlestap die nodig is om AI-fouten eruit te halen voordat content live gaat

• Co-creatie van interne AI-toepassingen, waarbij we samen met een organisatie een AI-agent of workflow ontwikkelen die toegankelijkheidskennis structureel toegankelijk maakt voor content-, development- en designteams, in plaats van die kennis bij één specialist te concentreren

Dat laatste punt is waar we het meest enthousiast over zijn: AI die niet alleen getest wordt op toegankelijkheid, maar die zelf wordt ingezet om toegankelijkheid binnen een organisatie te verankeren.

Kan AI mijn toegankelijkheidsaudit vervangen?

Nee, niet volledig. AI kan het grootste deel van de repetitieve, herhaalbare controles versnellen en signaleren waar risico's zitten. Wat AI niet kan, is beoordelen hoe een echte gebruiker met een beperking een complex proces ervaart, of nuances doorgronden die verder gaan dan een technische regel. Een audit die AI en menselijke expertise combineert, levert betere en snellere resultaten op dan beide los van elkaar.

In onze dagelijkse praktijk zien we...

...dat de organisaties die nu al bewust met AI en toegankelijkheid omgaan, een dubbel voordeel behalen: ze voldoen sneller aan zowel de EAA als de nieuwe AI Act-transparantieplicht, én ze bouwen aan een structurele, schaalbare vorm van borging die met AI blijft meegroeien.

Cardan adviseert organisaties om AI niet apart van hun toegankelijkheidsstrategie te behandelen, maar er juist een instrument van te maken binnen de roadmap die we samen opstellen. Dat is precies waar we onze eigen dienstverlening naartoe doorontwikkelen: niet alleen toegankelijkheid van AI beoordelen, maar AI inzetten om toegankelijkheid structureel te verbeteren.

Samengevat

• AI versnelt toegankelijkheidswerk, van geautomatiseerde scans tot gegenereerde alt-teksten, maar vervangt niet het menselijk oordeel dat nodig is om echte bruikbaarheid te beoordelen

• Zonder sturing kan AI nieuwe drempels creëren, zeker nu de AI Act-transparantieplicht en de EAA elkaar rechtstreeks raken

• Cardan helpt organisaties op twee manieren: de toegankelijkheid van AI-toepassingen beoordelen, en AI inzetten als instrument om toegankelijkheid structureel te borgen

Benieuwd hoe AI voor jouw organisatie kan bijdragen aan structurele toegankelijkheid, in plaats van een nieuw risico? Plan een kennismaking met Cardan en we denken met je mee.