Waarom een eigen WCAG-expert toegankelijkheid structureel goedkoper maakt

Intro

Slechts 4% van de websites en apps van de Nederlandse overheid is volgens de eigen toegankelijkheidsverklaringen aantoonbaar toegankelijk voor mensen met een beperking. Dat cijfer komt uit de Monitor Digitale Toegankelijkheid 2025 van 200 OK, en het staat niet op zichzelf: diezelfde monitor constateert dat de vooruitgang afvlakt zodra bestuurlijke druk wegvalt. Toegankelijkheid wordt dan een project dat ooit is afgerond, in plaats van een structureel proces dat blijft draaien.

De EAA is sinds 28 juni 2025 volledig van kracht en de Wet digitale overheid verplicht overheidsorganisaties al langer tot naleving van WCAG 2.2 op niveau A en AA. Toch blijft toegankelijkheid bij veel organisaties afhankelijk van een extern bureau dat één keer per jaar langskomt voor een audit. Tussen die audits in stapelen kleine, oplosbare problemen zich op: een formulier zonder foutmelding, een pdf zonder leesvolgorde, een knop die alleen met de muis werkt.

Wij zien bij Cardan dat organisaties die deze cyclus doorbreken, één ding gemeen hebben: zij hebben WCAG-kennis in eigen huis. In dit artikel leggen we uit welke voordelen dat oplevert, waar de grens ligt van wat je zelf kunt doen, en hoe je die kennis structureel borgt.

Wat betekent het om een WCAG-expert "in huis" te hebben?

Een WCAG-expert in huis betekent niet dat je iemand aanneemt die alle 86 WCAG 2.2-succescriteria uit het hoofd kent en zelfstandig een volledige EN 301 549-audit uitvoert. Dat blijft specialistisch werk, en de meeste organisaties hebben daar de schaal niet voor.

Het betekent wel dat er iemand binnen het team zit die:

• Regelmatig kleine, gerichte onderzoeken kan uitvoeren op nieuwe content, functionaliteiten of pagina's

• Toegankelijkheidsproblemen herkent voordat ze live gaan, niet pas bij de jaarlijkse audit

• Collega's in redactie, ontwikkeling en design kan adviseren over concrete verbeteringen

• De verbinding vormt tussen externe expertise (zoals Cardan) en de dagelijkse praktijk

Waarom dit meer is dan een HR-vraagstuk

Veel organisaties benaderen dit als een wervingsvraag: iemand aannemen met de juiste titel op het cv. Dat is te kort door de bocht. Toegankelijkheidskennis veroudert snel doordat WCAG doorontwikkelt (2.1 naar 2.2, en 3.0 is in de maak) en doordat platforms, cms'en en content voortdurend veranderen. Een interne expert heeft twee dingen nodig om waarde te blijven leveren: doorlopende scholing en de juiste tooling om onderzoek snel en herhaalbaar te maken.

De drie voordelen van kennis in eigen huis

1. Vaker kleine onderzoeken, dus vaker problemen opgelost

Een externe audit is meestal een momentopname: een steekproef van pagina's, één keer per jaar of per kwartaal. Alles wat daarna verandert, blijft ongetest tot de volgende ronde. Met een interne WCAG-expert verschuift dit patroon. In plaats van één groot onderzoek per jaar, ontstaan er tientallen kleine, gerichte checks: een nieuwe pagina voor publicatie, een aangepast formulier, een nieuwe pdf.

Dat is een fundamenteel andere aanpak dan een jaarlijkse steekproef. Kleine problemen worden opgelost voordat ze zich opstapelen tot een omvangrijk herstelplan, en voordat ze burgers daadwerkelijk raken.

2. Borging wordt een routine, geen project

"Borging" is het woord dat in elke toegankelijkheidsverklaring terugkomt, en het woord waar de meeste organisaties op vastlopen. Zonder kennis in huis is borging afhankelijk van een extern bureau dat periodiek langskomt, met als risico dat toegankelijkheid tussen die momenten in geen eigenaar heeft.

Met een interne expert verandert de vraag van "wanneer is de volgende audit" naar "wie kijkt hier vandaag naar". Dat is het verschil tussen toegankelijkheid als terugkerend agendapunt en toegankelijkheid als ingebakken onderdeel van het publicatieproces.

3. Goedkoper, zeker met de juiste tooling

Elk extern onderzoek kost tijd en geld: scoping, uitvoering, rapportage, terugkoppeling. Bij een interne expert met toegang tot een omgeving die specifiek gebouwd is voor toegankelijkheidsonderzoek, zoals Cardan Auditor, valt een groot deel van die overhead weg. Onderzoek dat normaal dagen kost, wordt een kwestie van uren, omdat de tooling en werkwijze zijn ingericht op precies dit werk: gestructureerd testen, resultaten vastleggen en voortgang volgen.

Dat betekent niet dat externe expertise overbodig wordt. Complexe audits, juridische duiding van de EAA en Wet digitale overheid, en de toegankelijkheidsverklaring zelf vragen nog altijd om specialistische ondersteuning. Maar het dagelijkse, kleinschalige werk verschuift naar binnen, en dat is precies het werk dat de meeste impact heeft op de gebruikerservaring.

Cardan Auditor: de omgeving die het interne onderzoek draagt

De meeste organisaties die zelf aan de slag gaan met toegankelijkheidsonderzoek, beginnen met losse hulpmiddelen: een spreadsheet, een los toetsingsformulier, een automatische scanner die alleen technische fouten oppikt. Dat werkt tot op zekere hoogte, maar het kost tijd om het onderzoek elke keer opnieuw te structureren, en het is lastig om overzicht te houden over wat al is gecontroleerd en wat nog niet.

Cardan Auditor is gebouwd om precies dat gat te dichten voor iemand die intern verantwoordelijk is voor toegankelijkheid, zonder dat diegene dagelijks met WCAG-documentatie hoeft te werken.

• Gebruiksgemak voor niet-specialisten. Een interne toegankelijkheidsverantwoordelijke hoeft niet alle WCAG 2.2-succescriteria uit het hoofd te kennen om ermee te kunnen werken. De omgeving leidt de gebruiker door het onderzoek, zodat kennis van de richtlijnen groeit tijdens het werk in plaats van dat die vooraf aanwezig moet zijn.

• Directe koppeling aan de WCAG-criteria. Elk onderdeel van het onderzoek is direct gekoppeld aan het bijbehorende succescriterium, zodat de uitkomst van een controle meteen herleidbaar is tot de wettelijke eis waar hij op toetst. Dat scheelt vertaalwerk tussen "wat we hebben gevonden" en "wat de wet voorschrijft".

• Vastlegging en voortgang in één plek. Resultaten van eerdere onderzoeken blijven bewaard en zichtbaar, waardoor een interne expert in één oogopslag ziet wat al is opgelost, wat nog openstaat en waar het patroon van terugkerende problemen zit. Dat is precies de informatie die nodig is om een toegankelijkheidsverklaring onderbouwd bij te werken.

• Snelheid. Omdat structuur, criteria en vastlegging al zijn ingericht, gaat de tijd van een onderzoek zitten in het daadwerkelijk beoordelen van content, niet in het opzetten van het proces eromheen. Dat maakt het haalbaar om onderzoek per publicatie te doen, in plaats van te wachten tot de volgende geplande audit.

Voor een interne WCAG-expert is dit het verschil tussen toegankelijkheidsonderzoek als aparte, tijdrovende exercitie en toegankelijkheidsonderzoek als vast onderdeel van het dagelijkse werk.

Is het duur om een WCAG-expert in dienst te nemen?

Nee, niet als je het optelt tegen de kosten van herhaalde externe onderzoeken en het risico op handhaving. De initiële investering (opleiding, tooling, tijd) weegt op tegen wat organisaties nu uitgeven aan losse externe trajecten die telkens opnieuw scoping en overdracht vereisen. Bovendien daalt het risico op boetes en reputatieschade door structurele naleving van de EAA en de Wet digitale overheid, in plaats van een verklaring die op papier klopt maar in de praktijk achterloopt.

Wat heeft een interne WCAG-expert nodig om te slagen?

Het aannemen of aanwijzen van iemand is het startpunt, niet het eindpunt. Wij zien in de praktijk drie randvoorwaarden die het verschil maken tussen een functie op papier en een expert die daadwerkelijk impact heeft:

1. Een omgeving gebouwd voor onderzoek. Losse tools, spreadsheets en handmatige checklists kosten tijd en zijn foutgevoelig. Cardan Auditor is specifiek ontworpen voor het soort werk dat een interne WCAG-specialist dagelijks doet: gestructureerd, herhaalbaar en met vastlegging van voortgang.

2. Doorlopende scholing. WCAG 2.2 verschilt van 2.1, en WCAG 3.0 staat op de rol. Een eenmalige cursus is onvoldoende om kennis actueel te houden.

3. Mandaat binnen de organisatie. Een WCAG-expert zonder doorzettingsmacht richting redactie, development en inkoop blijft een adviseur zonder invloed. Borging vraagt om een plek in het proces, niet alleen in het organogram.

In onze dagelijkse praktijk zien we...

...dat organisaties die uitsluitend leunen op jaarlijkse externe audits, keer op keer dezelfde problemen laten terugkeren. Niet omdat de audit tekortschiet, maar omdat er tussen de audits door niemand is die de vinger aan de pols houdt. Cardan adviseert overheidsorganisaties daarom niet om externe expertise los te laten, maar om die te combineren met interne capaciteit.

Wij begeleiden organisaties bij precies dit traject: van het opleiden van een interne WCAG-verantwoordelijke tot het inrichten van Cardan Auditor als vaste werkomgeving voor dat onderzoek. Het patroon dat we telkens terugzien is dat organisaties met interne kennis niet alleen sneller reageren op meldingen, maar ook proactief problemen opsporen voordat ze in een toegankelijkheidsverklaring als tekortkoming moeten worden gemeld. Dat scheelt niet alleen kosten, het scheelt ook de bestuurlijke onrust van een verklaring die achterloopt op de wettelijke eisen.

Samengevat

• Een interne WCAG-expert maakt frequente, kleine onderzoeken mogelijk in plaats van één jaarlijkse steekproef, waardoor problemen worden opgelost voordat ze zich opstapelen

• Borging verandert van een terugkerend project in een dagelijkse routine met een duidelijke eigenaar

• De combinatie van interne kennis en een omgeving als Cardan Auditor verlaagt de kosten per onderzoek aanzienlijk, zonder dat complexe externe audits overbodig worden

Wil je weten hoe een interne WCAG-expert binnen jouw organisatie eruitziet, inclusief opleiding en toegang tot Cardan Auditor? Plan een kennismaking met Cardan en we brengen in kaart wat daarvoor nodig is.