Logitech en de Pebble Mouse: mooi initiatief, maar het legt ook iets pijnlijks bloot
Accessibility by design betekent dat toegankelijkheid vanaf de eerste ontwerpstap is ingebakken in een product of dienst — niet achteraf toegevoegd. Logitech's Adaptive Pebble-initiatief is een goed voorbeeld van wat er mogelijk is als een bedrijf nadenkt over inclusie. Maar het laat ook zien hoe de industrie nog te vaak werkt: toegankelijkheid als aanvulling, niet als basis. Voor digitale diensten geldt hetzelfde. En voor die diensten is het nu ook de wet.
Wat Logitech deed
In maart 2026 maakte Logitech drie gratis 3D-printontwerpen beschikbaar voor de Pebble Mouse 2 M350s via het Adaptive Pebble-programma. Drie concrete aanpassingen voor mensen met beperkte motoriek:
Een verzwaard opzetstuk voor mensen met tremoren — een zwaardere muis beweegt minder snel onbedoeld
Een polssteun voor mensen die de muis niet kunnen vasthouden — bewegen via de pols zonder te grijpen
Een bredere basisplaat voor mensen met beperkte grip — meer oppervlak om de muis te bewegen
Logitech stelt ook de 3D-bestanden van de muis zelf ter beschikking, zodat de community eigen aanpassingen kan ontwerpen en indienen. Het formulier bevat al ruimte voor andere Logitech-producten — een signaal dat ze dit verder willen uitbreiden.
Dat is slim, open en inclusief gedacht. Complimenten zijn op zijn plaats.
Maar hier begint onze mening
We zien dit initiatief en denken: dit is goed nieuws. En tegelijkertijd denken we: dit had niet nodig moeten zijn.
De Pebble Mouse is een slanke, lichte muis — dat is het ontwerpdoel. Licht voor kleine handen, klein voor weinig bureau-ruimte. Dat zijn legitieme ontwerpkeuzes. Maar een muis die zo licht is dat iemand met tremoren hem niet stabiel kan gebruiken, en zo smal dat iemand met beperkte grip hem niet kan vasthouden — dat zijn gevolgen van ontwerpkeuzes die niet werden gemaakt met die gebruikers in gedachten.
De oplossing die Logitech nu biedt is: 3D-print zelf maar een aanpassing. Dat is beter dan niets. Maar het vraagt van de gebruiker dat hij toegang heeft tot een 3D-printer, de technische kennis om een bestand te printen, en de tijd en energie om dit uit te zoeken. Voor iemand met een motorische beperking is dat niet altijd vanzelfsprekend.
Toegankelijkheid mag geen doe-het-zelf-project zijn voor de gebruiker. Het is een ontwerpverantwoordelijkheid van de maker.
Wat accessibility by design wél is
Definitie
Wat is accessibility by design?
Accessibility by design betekent dat toegankelijkheid geen nagedachte is, maar een beginpunt. Het product, de website of de dienst wordt vanaf het eerste schetje ontworpen met de vraag: voor wie werkt dit niet? En hoe voorkomen we dat? In plaats van een ontoegankelijk product repareren, bouw je een toegankelijk product. Niet als speciale versie voor een bijzondere doelgroep, maar als de standaard versie voor iedereen. Het verschil klinkt subtiel. Het effect is fundamenteel.
Bij Logitech had accessibility by design er zo uit kunnen zien: een iets zwaarder basismodel als standaard, met een optie voor een lichtere versie. Of een verwisselbare greepzone als standaard onderdeel van de verpakking. Of gebruikeronderzoek met mensen met tremoren of beperkte grip als vast onderdeel van het ontwerpproces.
Misschien zijn er goede redenen waarom dat niet is gedaan. Kosten, productievolume, positionering. We snappen dat. Maar we benoemen het, omdat het patroon dat we hier zien bij Logitech, hetzelfde patroon is dat we dagelijks tegenkomen bij websites en digitale diensten.
Dezelfde les geldt voor digitale producten
In ons werk, WCAG-audits, toegankelijkheidstrainingen, advies aan organisaties van gemeenten tot webwinkels, zien we hetzelfde mechanisme keer op keer. Een website wordt gebouwd. Dan wordt er een audit uitgevoerd. Dan volgt een lijst met bevindingen. Dan wordt er gerepareerd.
Dat repareren is duur, traag en frustrerend. IBM berekende dat een fout achteraf oplossen zes keer duurder is dan hem voorkomen tijdens het ontwerp. En in tegenstelling tot een muis kun je een overlay niet 3D-printen over een ontoegankelijke website heen. Dat weten we inmiddels — overlays werken niet, zijn juridisch ongeldig en maken het voor veel gebruikers alleen maar erger.
Toegankelijkheid achteraf
Website gaat live, audit volgt, lange lijst bevindingen
Developers repareren code die al in productie staat
Factor 6 duurder dan voorkomen (IBM)
Gebruiker heeft ondertussen maanden een slechte ervaring gehad
Overlays als lapmiddel, niet geldig onder de EAA
Accessibility by design
Designer controleert kleurcontrast bij het eerste wireframe
Developer schrijft direct semantische HTML met correcte labels
Contentmaker schrijft toegankelijke teksten voor launch
Korter, goedkoper, en geen technische schuld
Voldoet direct aan EAA-vereisten by design is de eis
Wat de EAA hierover zegt
De European Accessibility Act — die sinds 28 juni 2025 van kracht is in Nederland — gebruikt de term "by design" niet toevallig. De EAA vereist expliciet dat toegankelijkheid by design wordt gerealiseerd. Ingebakken in het ontwerp en de ontwikkeling van een product of dienst. Niet achteraf geplakt, niet via een widget, niet door de gebruiker zelf te laten repareren met een 3D-printer.
Dat geldt voor websites en apps van commerciële bedrijven. Voor webshops, banken en vervoersdiensten. En voor ieder bedrijf met meer dan tien medewerkers of twee miljoen euro omzet. De ACM handhaaft dit al actief.
Juridische realiteit
Een overlay, een nagebouwde aanpassing of een aparte "toegankelijke versie" van je website voldoet niet aan de EAA. De wet vraagt om toegankelijkheid als integraal onderdeel van het hoofdproduct — niet als optionele toevoeging voor een bijzondere doelgroep. Precies zoals het Adaptive Pebble-programma van Logitech in theorie mooi is, maar in de praktijk een symptoom is van een toegankelijkheidsprobleem dat eerder had moeten worden opgelost.
Waarom Logitech's aanpak toch een goed signaal is
We willen hier niet alleen kritisch zijn. Wat Logitech doet met de Adaptive Pebble is in de context van de hardwareindustrie relatief zeldzaam en oprecht waardevol.
Ten eerste: ze delen de bestanden open. Geen betaalmuur, geen speciale aanvraag. Dat verlaagt de drempel voor mensen die wél een 3D-printer hebben of kennen. Ten tweede: ze stellen ook de basisbestanden van de muis beschikbaar, zodat de community zelf aanpassingen kan ontwerpen. Dat is een echt open-source benadering van toegankelijkheid. Ten derde: het formulier voor community-bijdragen accepteert ook andere producten. Dat suggereert een bredere ambitie dan één muis.
Wat we hopen te zien bij de volgende generatie Logitech-producten en bij elke andere hardwarefabrikant is dat deze inzichten terugvloeien naar het basisontwerp. Niet als 3D-printbaar bijproduct, maar als standaard meegeleverde keuze.
Wat dit betekent voor jouw digitale product
Het patroon dat Logitech laat zien: eerst een product bouwen, dan kijken hoe je het toegankelijker kunt maken voor mensen die het nu niet kunnen gebruiken; is herkenbaar voor elke organisatie die ooit een website heeft laten auditen. De bevindingen voelen als aanklachten achteraf. Ze zijn geen aanklacht: ze zijn een roadmap. Maar een roadmap die je eerder had kunnen hebben.
Accessibility by design is geen grotere inspanning. Het is een andere timing. In plaats van zes weken na de launch aan de code sleutelen, sleutel je aan het wireframe. In plaats van een contentmanager laten raden naar alt-teksten, schrijf je de richtlijn voor ze publiceren.
Designers: toets kleurcontrast en focusstatus in het wireframe-stadium, niet na de visual design review
Developers: schrijf semantische HTML als standaardpraktijk kopenstructuur, ARIA-labels en formulierlabels vóór de eerste deployement
Contentmakers: schrijf alt-teksten en beschrijvende linkteksten voor publicatie, niet als nazorg
Projectmanagers: plan een tussentijdse toegankelijkheidscheck in bij elke grote release, niet alleen bij de lancering
Directie: neem toegankelijkheidseisen op in de briefing voor nieuwe digitale projecten dan hoeft het later niet meer te worden gerepareerd
Cardan's standpunt
Accessibility by design is niet een hogere standaard voor idealists. Het is de normale manier van werken voor iedereen die wil dat zijn product voor zoveel mogelijk mensen werkt en die de wet wil naleven. Logitech laat met de Adaptive Pebble zien dat de wil aanwezig is. Wij hopen dat de industrie de volgende stap zet: die wil al inbouwen voordat het product bestaat.
Veelgestelde vragen over accessibility by design
Is accessibility by design hetzelfde als universal design?
Ze overlappen sterk, maar zijn niet identiek. Universal design is een ontwerpfilosofie met zeven principes (gelijkwaardig gebruik, flexibiliteit, intuïtief gebruik, etc.) die streeft naar producten die voor iedereen werken zonder aanpassingen. Accessibility by design is een bredere term die elke benadering dekt waarbij toegankelijkheid proactief wordt ingebouwd, niet per se met alle zeven universal design-principes, maar altijd met het principe dat toegankelijkheid een begin is, geen eind.
Hoe begin je met accessibility by design als je website al bestaat?
Begin met een WCAG-onderzoek om de huidige staat in kaart te brengen. Gebruik dat als routekaart voor de reparaties die nu nodig zijn. Maar zorg tegelijk dat elk nieuw component, elke nieuwe pagina en elke nieuwe release wél met accessibility by design wordt gebouwd. Je kunt het verleden niet herschrijven, maar je kunt het patroon doorbreken.
Kost accessibility by design meer dan achteraf aanpassen?
Nee: het kost minder. IBM berekende dat toegankelijkheidsproblemen zes keer duurder zijn om achteraf op te lossen dan om van begin af aan te voorkomen. Accessibility by design vraagt om een andere planning en andere gewoonten in het team, niet om meer budget. De kosten zitten in de omschakeling, niet in de uitvoering.
Verplicht de EAA accessibility by design?
Ja, expliciet. De EAA vereist dat toegankelijkheid by design wordt gerealiseerd ingebakken in het ontwerp en de ontwikkeling van producten en diensten. Overlays, aparte toegankelijke versies of 3D-printbare aanpassingen achteraf zijn geen geldige invulling van de EAA-vereisten. De ACM handhaaft dit in Nederland.
Het Logitech Adaptive Pebble-initiatief is te vinden via logitech.com/adaptive-pebble. Het oorspronkelijke nieuwsartikel is gepubliceerd door Can I Play That?, een van de beste accessibility-gerichte gamingsites ter wereld.
Meer lezen over accessibility by design bij Cardan? Zie ook onze blogs over wat een WCAG-audit écht oplevert, de 9 nieuwe WCAG 2.2 criteria en of jouw bedrijf klaar is voor de EAA.
