Flitsende content
Stel je voor: je opent een website en wordt begroet door een flitsende banner met een aanbieding of een auto-play video met flitsende effecten. Voor de meeste mensen misschien irritant, maar voor iemand met epilepsie kan snel knipperend of flikkerend beeldmateriaal hoofdpijn, duizeligheid of in het ergste geval een epileptische aanval veroorzaken. En dat kan al gebeuren binnen één seconde. Dat maakt flitsen een belangrijk aandachtspunt als je digitale content maakt.
Gelukkig hoeven we het wiel niet opnieuw uit te vinden. De Web Content Accessibility Guidelines (WCAG), de internationale standaard voor digitale toegankelijkheid, bevatten concrete richtlijnen om mensen met epilepsie te beschermen. De WCAG helpt ons als digitale maker om gevaarlijke situaties te voorkomen door duidelijke grenzen te stellen aan flitsende content en bewegende elementen. En dat begint bij één cruciaal succescriterium.
In dit artikel lees je wat fotosensitieve epilepsie is, wat het risico is bij flitsende content en wat succescriterium 2.3.1 van de WCAG hierover zegt.
Hoe lichtflitsen een epileptische aanval kunnen veroorzaken
Bij fotosensitieve epilepsie worden epileptische aanvallen uitgelokt door visuele prikkels, zoals lichtflitsen of patronen met sterke contrasten tussen lichte en donkere vlakken. Deze prikkels worden via de ogen waargenomen en veroorzaken een ontregeling van de hersenactiviteit, met lichamelijke reacties tot het gevolg.
De uitlokkende prikkels kunnen afkomstig zijn van onder andere:
Stroboscooplampen
Videospellen of animaties
Video's of GIF's
Maar ook flikkerend zonlicht dat door de bomen schijnt
Of zelfs streepjeskleding.
De kans op een aanval hangt sterk samen met de frequentie van de lichtflitsen.
De rol van frequentie (Hz)
De gevoeligheid voor lichtflitsen hangt af van de frequentie: het aantal lichtflitsen per seconde. Deze frequentie wordt uitgedrukt in Hertz (Hz).
De meeste mensen die lichtflitsgevoelig zijn, reageren het sterkst op flitsen met een frequentie tussen de 10 en 30 flitsen per seconde⁽¹⁾. Maar bij sommige mensen kan een aanval ook al bij minder flitsen per seconde uitgelokt worden.
Mogelijke symptomen en impact
Een lichtflitsgevoelige aanval zorgt vaak voor schokkende bewegingen in armen en benen of in het hele lichaam en een afwezig gevoel. Of je kan bijvoorbeeld sterretjes zien, misselijk worden en hoofdpijn krijgen. De aanvallen kunnen ook overgaan in een grotere aanval waarbij iemand het bewustzijn kan verliezen, verkrampt en gaat schokken. De impact hiervan is groot en kan leiden tot letsel, angst en uitsluiting van digitale omgevingen.⁽¹⁾⁽²⁾
Flitsende content op het web
Flitsende digitale content komt vooral voor in video’s, animaties en geanimeerde afbeeldingen zoals GIF’s. Dat dit serieuze gevolgen kan hebben, bleek bijvoorbeeld in 1997, toen een aflevering van Pokémon in Japan bij honderden mensen epileptische aanvallen veroorzaakte. Een scène van maar 4 seconden, waarin rode en blauwe beelden elkaar in hoog tempo afwisselden, leidde tot ongeveer 700 ziekenhuisopnames⁽³⁾.
Precies om deze reden zie je tegenwoordig op TV vaak een trigger warning als een aflevering flitsende content bevat. En dat is maar goed ook. Ook op het web worden er maatregelen getroffen om mensen die last hebben van fotosensitieve epilepsie te beschermen. In de WCAG hebben we hiervoor succescriterium 2.3.1 Drie flitsen of beneden drempelwaarde.
WCAG 2.3.1 – Drie flitsen of beneden drempelwaarde
Succescriterium 2.3.1 van de WCAG heeft als doel gebruikers volledige en veilige toegang te bieden tot digitale content, zonder het risico op een epileptische aanval door lichtgevoeligheid.
Het succescriterium richt zich uitsluitend op flitsen die worden veroorzaakt door de content zelf. Flitsen die ontstaan door hardware of systeeminstellingen vallen hier niet onder, omdat de maker van de content daar geen directe invloed op heeft.
De content moet aan het volgende voldoen:
De content flitst maximaal 3 keer per seconde, of
Bij meer dan drie flitsen per seconde blijven de flitsen onder de vastgestelde drempelwaarden voor algemene en rode flitsen.
Om dit goed te meten en om de drempelwaarde exact te bepalen, bevat het succescriterium een uitgebreide, technische beschrijving. Maar heel eerlijk, in de praktijk is dat best ingewikkeld.
Vermijd flitsen: het veiligste uitgangspunt
In de praktijk is het meest betrouwbare advies dan ook: zorg gewoon dat je content NIET flitst. Dat maakt het een stuk simpeler, en dan lopen je gebruikers ook geen risico.
Niet-interferentie eis
In mijn onderzoeken zie ik problemen met succescriterium 2.3.1 maar heel weinig voorkomen, en daar ben ik blij om. Ondanks dat het niet vaak fout gaat, is het wel een hele belangrijke. Zoals ik eerder al zei, is een epileptische aanval al binnen een seconde getriggerd. Dit heeft voor gebruikers die hier last van hebben dan ook een enorme impact. Flitsende content maakt voor hen het verschil tussen wel of niet “welkom zijn” op een website of app.
Succescriterium 2.3.1 is dan ook niet voor niets één van de vier succescriteria die vallen onder de zogenoemde “niet-interferentie eis”. Deze eis stelt dat digitale inhoud een gebruiker niet dusdanig mag belemmeren dat de gehele website, pagina of app voor deze gebruiker helemaal onbruikbaar wordt. Álle content op een website, pagina of in een app moet dus voldoen aan dit succescriterium.
Waarom waarschuwingen of mechanismen om flitsen uit te zetten onvoldoende zijn
Bij flitsende content op het web zijn er twee belangrijke aandachtspunten:
Een trigger warning of waarschuwing vooraf is niet voldoende. Alle content moet immers voldoen vanwege de niet-interferentie eis, en een waarschuwing verhelpt het probleem dan niet.
Een mechanisme om flitsen uit te schakelen is ook niet voldoende. De epileptische aanval is al uitgelokt voordat de gebruiker de kans heeft gehad om de flitsen te stoppen.
De beste oplossing is en blijft dan ook: vermijd flitsende content volledig. Dan zit je altijd goed en zorg je ervoor dat je digitale omgevingen veilig, toegankelijk en welkom zijn voor iedereen.
