"Je kunt het niet alleen"

Hoe Gemeente Asten twee websites naar A-status bracht, en wat dat voor inwoners betekent.

De aanleiding: niemand buitensluiten

Asten is een kleine gemeente. Ruim 17.000 inwoners, een compact ambtelijk apparaat, en een webteam van in de praktijk twee mensen: Isabelle Ruyters en haar collega Ivo. Niet de schaal van een grote stad, maar wel dezelfde verantwoordelijkheid: een online dienstverlening die voor iedereen werkt. Voor de inwoner die snel een vergunning aanvraagt. Voor de oudere die voor het eerst digitaal een afspraak maakt. En voor de inwoner die blind is, of slechtziend, of een andere beperking heeft.

"We willen niemand uitsluiten van onze online dienstverlening," zegt Isabelle. Dat klinkt als een beleidsdoel. Maar bij Asten voelt het persoonlijker dan dat.

Een vertrouwd gezicht: samenwerking sinds 2016

De samenwerking met Cardan begon lang voordat de Wet Digitale Overheid zijn intrede deed. Al in 2016 voerde Technobility, zoals Cardan toen heette, het eerste webrichtlijnenonderzoek uit voor de gemeente. Sindsdien is er veel veranderd: de wetgeving, de techniek, de naam van het bureau. Maar de samenwerking bleef.

"We zagen jullie al vroeg als een goede partner om samen op te trekken in digitale toegankelijkheid."

Dat is geen vanzelfsprekendheid. Veel gemeenten schakelen een bureau in, ontvangen een rapport, en leggen het daarna naast zich neer. Bij Asten werkt het anders. Na elk onderzoek volgt een bespreking. Niet om het rapport te archiveren, maar om te begrijpen wat er staat, en wat er als volgende stap gedaan kan worden.

De uitdaging: volledig toegankelijk, niet half

Asten heeft twee websites die onder de loep werden genomen: de hoofdwebsite van de gemeente en de site van Sociaal Team Asten, het sociale wijkteam van de gemeente. Twee verschillende sites, elk met hun eigen techniek, hun eigen content en hun eigen gebruikers.

De inzet was helder: niet een beetje beter, maar volledig toegankelijk. A-status. Het hoogste niveau van de toegankelijkheidsverklaring.

"De website die getest werd, willen we perse volledig toegankelijk krijgen."

Dat woordje 'perse' zegt veel. Het is geen compliance-reflex, geen afvinkmentaliteit. Het is ambitie. En ambitie kost tijd, doorzettingsvermogen, en soms een extra ronde.

Zo werkt het in de praktijk

De aanpak bij Asten volgt een herkenbaar patroon voor wie met WCAG-audits werkt, maar het is de uitvoering die het verschil maakt.
Na het eerste onderzoeksrapport volgt een gesprek. Geen PowerPoint-presentatie van bevindingen, maar een werkbespreking. Isabelle en Ivo gaan samen met Cardan door de resultaten: wat betekent deze bevinding concreet? Wat is de oplossing? Wie pakt dit op?
Daarna gaat het team aan de slag. Bevindingen worden opgepakt, aanpassingen doorgevoerd. En dan volgt de hertest: een vervolgonderzoek dat laat zien wat er verbeterd is, en wat er nog rest.
"Bij ieder consult dat we hebben tussen de eerste en de hertest in, hebben we wel momenten dat het kwartje valt. Meestal zijn het dan oplossingen op een heel specifieke bevinding."
Dat is de kern van hoe leren werkt in dit traject. Niet in één grote sessie begrijpen waarom iets fout is, maar gaandeweg ontdekken hoe het beter kan. Bevinding voor bevinding. Gesprek voor gesprek.

Het moment dat alles klikte

Voor de hoofdwebsite van de gemeente was de weg naar A-status geen rechte lijn. Ze kwamen er dicht bij. Heel dicht. Maar niet dicht genoeg.

Dus deden ze er nog een ronde overheen. Een extra vervolgonderzoek, specifiek gericht op de resterende bevindingen. Niet omdat het verplicht was. Maar omdat ze er zó dicht bij zaten dat stoppen geen optie voelde.

"De eerste keer dat het ons lukte om de hoofdwebsite van de gemeente de A-status te behalen. We hebben daar samen heel hard voor gewerkt. We hebben daar zelfs nog een extra vervolgonderzoek voor gedaan omdat we er zó dicht bij zaten."

En toen was het zover. A-status.

"We zijn er trots op."

Dat trots zijn is terecht. A-status is niet vanzelfsprekend. Zeker niet voor een kleine gemeente met een klein team, zonder dedicated developers of een groot budget voor technische aanpassingen. Asten haalde het door consistent te werken, hulp te vragen waar nodig, en niet op te geven als het lastig werd.

Bewijs uit de praktijk: echte inwoners, echte ervaringen

Isabelle en haar team laten de resultaten niet alleen zien in rapportages. Ze toetsen ze ook in de praktijk, via eigen gebruikersonderzoeken met inwoners.

"Laatst ook met een blinde en een slechtziende inwoner. Het is dan mooi om te zien hoe dingen werken in de praktijk en dat je het dus niet voor niets doet!"

Dat zinnetje: 'dat je het dus niet voor niets doet', vat samen waar digitale toegankelijkheid uiteindelijk over gaat. Niet over WCAG-succescriteria of statusniveaus op een verklaring. Maar over een inwoner die zelfstandig de website van zijn gemeente kan gebruiken. Die een formulier kan invullen. Die informatie kan vinden.

Als je dat ziet gebeuren in een gebruikerstest, weet je waarom je er zoveel tijd in steekt.

Borging: het eerlijke antwoord

Niet alles is perfect. Isabelle is daar open over, en dat eerlijke antwoord is misschien wel het meest herkenbare onderdeel van dit verhaal.

"De borging verdient nog een betere verankering in onze organisatie. Dat is nog wel echt een punt van aandacht. Nu zijn Ivo en ik de ankers. Omdat we maar een kleine gemeente zijn, is dat nog wel te doen. Maar het kan beter."

Dit is de realiteit bij veel gemeenten. De kennis en het bewustzijn zitten bij één of twee mensen. Zij trekken het. Maar wat als zij er niet zijn? Wat als de organisatie groeit, of juist krimpt? Toegankelijkheid borgen in processen, in opleveringseisen, in contracten met leveranciers — dat is de volgende stap. Asten weet dat. En ze zeggen het hardop.

Wat Asten heeft geleerd

Gevraagd naar de belangrijkste les uit dit traject, geeft Isabelle een antwoord dat in zeven woorden meer zegt dan menig beleidsnotitie:

"Je kunt het niet alleen."

Dat geldt voor de techniek: je hebt mensen nodig die weten wat toegankelijk bouwen inhoudt. Het geldt voor de content: iedereen die teksten schrijft of afbeeldingen plaatst, draagt bij. En het geldt voor de samenwerking: een partner die meedenkt, uitlegt en terugkoppelt maakt het verschil tussen een rapport en een resultaat.

Advies aan collega-gemeenten

Tot slot: wat zegt Isabelle tegen gemeenten die twijfelen of ze aan digitale toegankelijkheid moeten beginnen?

"Gewoon beginnen. Geen grootse plannen schrijven, maar gewoon aan de gang gaan. Eerst kijken wat je zelf al opmerkt, bijvoorbeeld in een geautomatiseerde toets. Dan op basis van een onderzoek verder gaan. Je hebt dan concrete handvaten."

Geen drempel van duizend voorwaarden. Geen masterplan nodig. Begin klein. Gebruik wat je ziet. En ga van daaruit verder.

Gemeente Asten begon in 2016 met een webrichtlijnenonderzoek. Bijna tien jaar later staan er twee websites op A-status, een team dat weet wat het doet, en inwoners die de website van hun gemeente kunnen gebruiken, ongeacht hoe ze hem benaderen.

Wil jij met jouw gemeente ook stap voor stap toewerken naar toegankelijke dienstverlening?

Deze website wordt beschermd door reCAPTCHA en de privacy en gebruiksvoorwaarden van Google zijn van toepassing.